Genel olarak belirtmek gerekirse, bir marka hangi ülkede tescil edildiyse sadece o ülkede koruma altına alınmıştır. Türkiye’de tescilli olan bir marka yalnızca Türkiye Cumhuriyeti sınırları içinde geçerli olmaktadır. Geniş piyasa içinde bir markanın sadece tek bir ülke sınırları içinde korumaya alınması günümüzde artık yeterli olmamaktadır. Bu ihtiyaçtan dolayı 1989 yılında Madrid Protokolü kabul edilmiştir. Uluslararası bir protokoldür ve 1996 yılında da uygulanmaya başlanmıştır. Uluslararası tesciller, WIPO yani Dünya Fikri Haklar Örgütü tarafından takip edilmektedir. Bu örgütün oluşturduğu bürolar tarafından işlemler yapılır.
Öncelikle tescil yapılmak istenen ülkede bir ön araştırma yapılır. Daha sonra tescil işlemlerine başlanır. Tescili yapılmak istenen markanın öncelikle ulusal ofis yani bizdeki Türk Patent Enstitüsü’ne başvurusu yapılır. Daha sonra ise sahibi markasını uluslararası tescil yaptırmak istiyorsa WIPO bürolarına başvurarak bu işlemi gerçekleştirebilir.
Böylelikle 75 ülkede geçerli olacak biçimde markasına koruma sağlamış olmaktadır. 75 ülkede geçerli olacak tescil için tek bir formla ve bir tek ücret ödemek şartıyla başvuru yapılabilmektedir.
Bu işlem daha genelde ihracat yapan firmalar tarafından tercih edilmektedir. İhracat yapan firmalar öncelikle markalarını Türkiye’de tescil ettirirler, daha sonra ise mutlaka ihracat yaptıkları ülkelerde geçerli olacak tescili almaları gerekir. İhracat yapan firmalar markalarını tescil ettirmeyi ihmal ederlerse ihracat yapılan ülkelerde tescilli olan ve bu markalarla benzerlik gösteren diğer markalar olabileceği için ihraç ettikleri mallara el konulabilir. Veya bu durum firmaların çeşitli para cezaları almalarına neden olabilir hukuki süreçlere maruz kalabilirler.
Firmalar Madrid Protokolüne göre tek bir ücret ödeyerek ve tek bir formla 75 ülkede markalarına tescil alabildikleri gibi tek tek istedikleri ülkelerde geçerli olabilecek şekilde markalarını tescil ettirebilirler. Uluslararası tescilinin geçerlilik süresi 10 yıldır. Uluslararası tescil başvuruları sahibi firmalar tarafından değil de yetkili ofisler tarafından yapılmalıdır. Öncelikle yetkili ofislere başvuru yapılır. Bu ofisler Uluslararası Büro’ya başvuruyu iletirler. Uluslararası Bürolara firmalar veya kişiler tarafından direkt olarak yapılan başvurular kabul edilmemektedir.
Özellikle ihracat yapan firmalar, ihracat yaptıkları ülkelerde tescil ettirmezlerse markaları ile benzer veya aynı isimler ve logolar başka firmalar adına tescil ettirilebilir. Böyle bir durumda firmanın ürünlerinin gümrüklerden geçmesi yasaklanır ve el konulabilir. Hatta ihracat yapılan ülkelerde malları toplatılabilir para cezaları verilebileceği gibi haklarında hukuki davalar açılabilir.
1996 yılında uygulaması başlayan Madrid Protokolü ülkemizde 1999 yılında yürürlüğe girmiştir. Bu protokol sayesinde Türk markalarının uluslararası tescil alma imkanı sağlanmış olmaktadır. Bu protokol dahilinde 75 tane ülke vardır. Madrid Sisteminin amacı tek bir dil ile ve tek bir başvuru ile prokole üye olan ülkelerde tescilin yapılmasını sağlamaktır. Tescil ardından yapılacak değişikliklerinde yani unvan, adres değişiklikleri, devir işlemleri gibi işlemlerin de bir tek işlemle uluslararası sicile kayıtlarını sağlamaktır. Madrid sisteminden, bu protokole dahil olan bir ülkede sinai ve ticari kuruluşu kişiler veya o ülkede yerleşik olarak yaşayan kişiler veya o ülke vatandaşı olan kişiler faydalanabilmektedir.
Tescil edilmiş ya da başvurusu yapılmış markalarının tüm listesine Türk Patent Enstitüsü’nün www.turkpatent.gov.tr adresinden ulaşılması mümkündür.
Marka tescil işlemlerinin süresini belirleyen çok sayıda faktör bulunmaktadır. Mesela bazı yıllarda beklenin üzerinde marka başvurusu yapılması karşısında Türk Patent Enstitüsü’nün elemanları yetersiz kalmakta, bu sebeple de işlemler uzayabilmektedir. Ancak genelde marka tescil işlemlerinin ortalama bir yıl sürdüğünü söyleyebiliriz. Bu sürenin 6 aya inmesi için gerekli çalışmalar Türk Patent Enstitüsü tarafından yapılmaktadır.
Yıllara göre İzmir marka tescil istatiskleri aşağıda sunulmuştur.
1995-890 1996-1164 1997-1010 1998-1063
1999-1653 2000-1473 2001-1139 2002-1769
2003-1761 2004-2613 2005-2996 2006-3200
2007-3383 2008-3295 2009-3508
Aşağıdaki koşullar marka tesciline engel olacaktır. Bu nedenle yapılacak marka başvurusu aşağıdak sebeplerden biri ile reddedilebilir. Bunların haricindeki marka başvuruları büyük bir ihtimalle olumlu sonuçlanacaktır.
* Aynı ya da aynı türdeki mal veya hizmetlerle ilgili olarak tescil edilmiş veya daha önce tescil için başvurusu yapılmış bir marka ile aynı veya ayırt edilemeyecek kadar benzer olan markalar, (556 s. KHK. m.7/b)
* Ticaret alanında cins, çeşit, vasıf, kalite, miktar, amaç, değer, coğrafi kaynak belirten veya malların üretildiği, hizmetlerin yapıldığı zamanı gösteren veya malların ve hizmetlerin diğer karakteristik özelliklerini belirten işaret ve adlandırmaları münhasıran veya esas unsur olarak içeren işaretler de marka olarak tescil edilemez. (556 s. KHK.m.7/c)
* Ticaret alanında herkes tarafından kullanılan ya da belirli bir meslek, sanat veya ticaret grubuna mensup olanları ayırt etmeye yarayan işaret ve adları tek başına veya esas unsur olarak içeren işaretlerin tescili de mümkün değildir. (556 s. KHK. m.7/d)
* Malın özgün doğal yapısından ortaya çıkan şeklini veya bir teknik sonucu elde etmek için zorunlu olan, kendine malın şeklini veya mala asli değerini veren şekli içeren işaretlerin marka olarak tescil edilmesi de mümkün değildir. (556 s. KHK. m.7/e)
* Mal veya hizmetin niteliği, kalitesi veya üretim yeri, coğrafi kaynağı gibi konularda halkı yanıltacak işaretler marka olarak tescil edilemez. (556 s. KHK. m.7/f)
* Yetkili mercilerden kullanmak için izin alınmamış işaretler marka olarak tescil edilemez (556 s. KHK. m.7/g)
*Kamuyu ilgilendiren, tarihi, kültürel değerler bakımından halka mal olmuş ve ilgili mercilerin tescil izni vermediği diğer **armalar**, amblemler veya nişanları içeren işaretler marka olarak tescil edilemez. (556 s. KHK. m.7/h)
* Sahibi tarafından izin verilmemiş bulunan tanınmış işaretler, dini değer ve sembolleri içeren işaretler ve kamu düzenine ya da genel ahlaka aykırı işaretler marka olarak tescil edilemez. (556 s. KHK. m.7/ı-j-k)
Yukarıda sayılan unsarın marka olarak tescil edilerek şahıs veya tüzel kişilik adına korunması mümkün değildir.
1995-537 1996-695 1997-679 1998- 676
1999-949 2000-1063 2001-969 2002-1369
2003-1248 2004-1646 2005- 2502 2006- 2591
2007-2562 2008-2383 2009- 2159
Marka Tescil süreci aşağıdaki adımlardan oluşmaktadır.
- Marka ön araştırma ve değerlendirme
- Marka başvurusunun yapılması
- Resmi Marka Bülteninde Yayın (Türk Patent Enstitüsü tarafından 556.sayılı KHK’nın ilgili maddelerine göre incelenir. Karar olumlu ise marka yayınlanır)
- Üç aylık yayın süresinde 3.kişilerden itiraz gelmez ise TPE tescil kararı verir.
- Marka Tescil Belgesi (tescil ücreti yatırılarak belge alınır)
İzmir marka tescil istatistikleri ;
1995-890 1996-1164 1997-1010 1998-1063
1999-1653 2000-1473 2001-1139 2002-1769
2003-1761 2004-2613 2005-2996 2006-3200
2007-3383 2008-3295 2009-3508
İzmir patent tescil istatistikleri ;
1995 1996 1997 1998 1999 2000 2001 2002 2003 2004
13 19 17 35 23 38 33 37 54 52
2005 2006 2007 2008 2009 2010
80 69 135 122 179 158
Marka tescili, üretilen ürün ya da hizmeti, diğer ürün ya da hizmetlerden ayırt eden kelime, isim, logo, harf, rakam ya da ayırt edici diğer unsurun, Türk Patent Enstitüsü Başkanlığı’na kaydının yaptırılmak suretiyle, tescil yapılan ibarenin Türkiye hudutları içerisinde tek kullanıcısı olma hakkını veren sürecin genel adıdır.
Marka başvurusu yapılmadan evvel başvurulacak marka için daha önceden aynı ya da benzer bir başvurunun yapılıp yapılmadığının araştırılmasına marka araştırması denir. Bu işlem marka vekilleri tarafından yapılabileceği gibi, Türk Patent Enstitüsü tarafından da yapılabilir. Ancak bu işlemin TPE tarafından yapılması için bu kurum tarafından belirlenen ücretin yatırılması gerekmektedir. Güncel araştırma ücreti için TPE’nin internet sayfasına bakılabilir.
